Darkrides, driedimensionaal en multimediaal

Pirates of the Caribbean in Disneyland - Foto: © Disney

In ruim een halve eeuw ontwikkelden darkrides zich van een eenvoudig ritje langs poppen en decors tot een multimediale belevenis met animatronics, driedimensionale filmbeelden, interactiviteit en trackless voertuigen. Disney was de pionier op het gebied van darkrides en het concern grijpt nu de suprematie terug met Pirates of the Caribbean: Battle for the Sunken Treasure.

Darkrides zijn niet weg te denken attracties uit de grote pretparken; bijzonder populair bij de bezoekers en dé manier voor een park om zich te onderscheiden van de rest. Een darkride biedt exact wat de naam zegt, een donkere rit door een wondere wereld. De gasten worden in een afgesloten gebouw met een vervoermiddel langs verschillende scènes geleid. Voordeel is dat de onderwerpers precies kunnen bepalen wat de bezoekers ziet, beleeft, hoort en zelfs ruikt. Ook de zichtrichting kan bepaald worden door het langzaam bewegende voertuig naar de scène toe te draaien. Juist om deze reden was Walt Disney een groot liefhebber van darkrides. Disney en zijn imagineers verhieven de darkride in de tweede helft van de vorige eeuw tot een ware kunstvorm.

Uitgekiende filmscènes

Tussen 1937 en zijn dood in 1966 werd Walt Disney wereldberoemd met zijn tekenfilms. Van de eerste avondvullende film Sneeuwwitje tot aan de 101 Dalmatiërs, Disney wist gedurende zijn hele werkzame leven toeschouwers te vangen met uitgekiende filmscènes. Een darkride bood hem dezelfde mogelijkheden: hij kon het publiek precies datgene laten zien wat hij wilde, net als in zijn films. Toen Walt Disney in de eerste helft van de jaren vijftig zijn eigen themapark ontwikkelde, sloot hij de darkride in zijn hart. Disneyland opende in 1955 met liefst drie speciaal ontwikkelde darkrides.

Peter Pan's Flight in Disneyland - Foto: © Disney, Paul Hiffmeyer

Hardboard en blacklight

Mr. Toad’s Wild Ride, Peter Pan’s Flight en Snow White Adventures waren de allereerste darkrides in Disneyland. Ze bestaan nog steeds. De drie attracties hebben een vergelijkbaar concept: simpele voertuigjes op of aan rails bewegen de bezoekers langs scènes gemaakt van hardboard, bewegende poppen en attributen. De voorstellingen vormen een logisch verhaal dat ondersteund wordt door muziek en speciale effecten. De darkrides krijgen een magische uitstraling door het gebruik van blacklight en fluorescerende verf.

Reis om de wereld

Helemaal nieuw waren de eerste drie darkrides van Disneyland niet. Al vijftig jaar eerder verschenen op kermissen treintjes en bootjes die door een fantasiewereld trokken. Bekend als Tunnel of Love of Ghost Train lokten ze toen al veel bezoekers. Walt Disney en zijn designers perfectioneerden het attractiegenre echter, niet alleen bij de opening van zijn Disneyland, maar ook nog decennia daarna. In 1966 opende in Disneyland It’s a Small World, een kleurrijke en muzikale reis om de wereld die twee jaar eerder werd ontwikkeld voor de Wereldtentoonstelling van New York. Deze attractie toont aan dat een darkride niet per definitie donker hoeft te zijn: It’s a Small World is een bombardement van licht en kleur.

Indiana Jones in Disneyland - Foto: © Disney, LucasFilm

Innovatieve darkrides

In de jaren daarna verraste Disney steeds weer met nieuwe, innovatieve darkrides, zoals Pirates of the Caribbean (1967), The Haunted Mansion (1969), Splash Mountain en The Great Movie Ride (1989), Roger Rabbit’s Car Toon Spin (1994), Indiana Jones Adventure: Temple of the Forbidden Eye (1995), Mystic Manor (2013) en Ratatouille, The Adventure in Walt Disney Studios in Parijs (2014). Disney bouwde ook interactieve darkrides, zoals Buzz Lightyear Laser Blast (1998) en Toy Story Midway Mania (2008).

Geleend en origineel

Themaparken over de hele wereld volgden Disney in de ontwikkeling van nieuwe darkrides, vaak voortbordurend op de thema’s die het Amerikaanse bedrijf ontgon. De Efteling kreeg Carnaval Festival (1984), duidelijk geïnspireerd op It’s a Small World. Het Duitse Europa-Park heeft voor Piraten in Batavia ideeën geleend bij Pirates of the Caribbean. Maar vaker nog creëerden pretparken hun eigen originele darkrides, die niet zelden tot de beste ter wereld horen. In een top-25 van de LA Times staat de veelgeprezen darkride Droomvlucht uit de Efteling op een eervolle achtste plaats, de interactieve shooter Abenteuer Atlantis in Europa-Park kreeg een elfde plek en Challenge of Tutankhamon in Walibi Belgium eindigde op nummer 13.

Harry Potter and the Forbidden Journey in Islands of Adventure - Foto: © Adri van Esch

Zware concurrentie

Aan het van de vorige eeuw komt er voor het eerst zware concurrentie voor Disney als pionier en trendsetter op het gebied van darkrides. Rivaal Universal opent in 1999 in Islands of Adventure de darkride The Amazing Adventures of Spider-Man. Deze multimediale belevenis met driedimensionale filmbeelden en technologisch geavanceerde speciale effecten doet de branche versteld staan. Universal herhaalt het huzarenstukje nog enkele malen, in 2010 met het oogverblindende Harry Potter and the Forbidden Journey en in 2011 met Transformers: The Ride. Disney bouwt in die jaren nog steeds voortreffelijke – vooral klassieke – darkrides, maar komt niet met een overtuigend antwoord op de greep naar de koppositie door Universal.

Artwork van Pirates of the Caribbean: Battle for the Sunken Treasure in Shanghai Disneyland - Beeld: © Disney

Virtueel onder water

Toch lijkt Disney binnenkort terug te slaan: op 16 juni opent Shanghai Disneyland en daar presenteert het huis van de muis een volledige remake van Pirates of the Caribbean. De eerste verbluffende beelden (zie video) tonen een darkride die zijn gelijke niet kent. Pirates of the Caribbean: Battle for the Sunken Treasure heeft ongekend scherpe digitale projecties rondom de bezoekers, prachtige animatronics en gedetailleerde decors. De boten lopen over een track, kunnen vooruit, achteruit en zelfs schuin varen en ze kunnen een kwartslag naar de scène toe draaien. Tijdens de acht minuten durende tocht worden de vaartuigen virtueel onder water geduwd en gaat de rit verder over de bodem van de oceaan.

Publiekslievelingen

Met Pirates of the Caribbean: Battle for the Sunken Treasure laat Disney zijn suprematie op het terrein van darkrides weer gelden. Het belooft veel voor bijvoorbeeld de nieuwe darkride in Avatar Land in Animal Kingdom. Ook daar stappen bezoekers in boten die hen onder meer langs de fluorescerende planten van Pandora leiden. Omdat darkrides nog immer de lievelingen van de bezoekers zijn zullen we van deze attractievorm kunnen blijven genieten, in de klassieke vorm – met decors en animatronics – en in de nieuwere vorm met driedimensionale filmbeelden, interactiviteit en trackloze voertuigen. We kijken nu al uit naar Symbolica in de Efteling, Skull Island: Reign of Kong in Universal Studios en Beauty and the Beast, The Ride in Tokyo Disneyland.

> Nederlandse darkride in de etalage
> Interactieve darkride: schieten met je handen

20-5-2016 © Tekst: Parkplanet – Foto’s: Disney, Parkplanet