Voor een tijdreis door de geschiedenis van Toverland – van het allereerste idee tot de realisatie en van de eerste kwart eeuw tot een kijkje in de toekomst – zijn niet minder 220 pagina’s nodig. Het boek Nooit uitgetoverd puilt uit van de interviews, schetsen, plannen, foto’s en anekdotes. “Het is het verhaal van de bedenkers en de makers”, vertelt schrijver van het boek Henk Janssen (foto boven). “Het fascinerende verhaal van Jean Gelissen en Caroline Kortooms, en van alle mensen die zij bij hun magische avontuur betrokken.”
In Australië
Henk stelde het jubileumboek samen en schreef de teksten. “Met hulp van heel veel mensen”, benadrukt hij, “van de fijne, bevlogen redactie tot de geweldige vormgeefster Margo Linders.” Opmerkelijk is dat Henk het boek schreef in Australië. “Om dat uit te leggen moeten we even terug in de tijd”, lacht hij, “naar de zomer van 2021. Toen begon ik hier als stagiair Marketing & communicatie. Later werd ik gevraagd vervanger te zijn voor een zwangerschapsverlof en vervolgens werd ik de branding specialist van Toverland. Mijn taak is het om het merk op een zo goed mogelijke manier naar buiten te brengen. Denk aan campagnes opzetten met radiostations, influencers hiernaartoe halen om hen ons verhaal te laten vertellen, grotere mediaproducties voor televisie en film begeleiden en het boek natuurlijk.”
Fantastisch ondernemersverhaal
Begin oktober 2025 viel de beslissing een jubileumboek uit te brengen. “Een kwart eeuw Toverland is een fantastisch ondernemersverhaal dat zondermeer verteld mag worden”, vindt Henk. “We maakten prachtige plannen voor het boek, maar er ontbrak nog één ding: een schrijver. Je wilt iemand hebben die idealiter het bedrijf kent, die ook nog een beetje kan schrijven en die tijd heeft. Want het moest in negen maanden gebeuren. Ik had kort daarvoor bekendgemaakt dat ik voor vijf maanden naar Australië zou gaan. Zonder vast plan; even wat anders. Toen ik gekscherend zei ‘Ik heb wel tijd’, toen zat ik eraan vast. In Australië heb ik uiteindelijk in twee attractieparken gewerkt en ’s avonds en in de weekenden ging ik aan de bak voor het boek.”
Checklist
In de wetenschap dat je aan de andere kant van de wereld verblijvend niet even in het archief kon duiken voor het ophalen van een feitje en niet iemand aan zijn of haar jasje kon trekken voor een mooie quote bereidde Henk zich goed voor. “Drie weken voor mijn vertrek heb ik van de familie Gelissen en van oud-directeur Caroline Kortooms al hun fotoboeken gekregen”, vertelt Henk. “Daar zaten allerlei waanzinnige foto’s in van de studiereizen naar alle pretparken die zij bezocht hebben. Bij elk park vulden ze een checklist in: wat kost parkeren? En de entree? Bieden ze de gasten een plattegrond aan? Kijk, hier in het boek hebben we zo’n checklist afgedrukt in het hoofdstuk Van Drenthe naar Delft.”
Lees verder onder de foto
Tatilya in Istanboel
Jean Gelissen haalde de meeste inspiratie uit het overdekte pretpark Tatilya in Istanboel. “Daar kwam Jean binnen en hij zei meteen: ‘Dit is wat ik in mijn hoofd heb’”, weet Henk. “Zo wilde Jean het ook hebben, en dat zie je in de eerste ontwerpschetsen: het grote glazen dak van Tatilya staat ook op de tekeningen van wat in eerste instantie Droomland zou gaan heten. Maar een dak van glas werd te duur en de naam Droomland hield geen stand vanwege merkrechten. Jean en Caroline beseften dat ze zich meer moesten richten op de binnenkant dan op de buitenkant om rendabel te zijn.” Tatilya had daar meer problemen mee: het Turkse pretpark sloot in 2006 definitief de deuren en het glazen gebouw is inmiddels gesloopt.
35 uur aan interviews
Van een zolder ergens verstopt in het park die vol ligt met historisch materiaal nam Henk ook nog het nodige mee. “Met die bagage ging ik op pad naar Australië”, vertelt hij. “Ik heb natuurlijk ook nog heel veel gevideobeld. Dan sprak ik de burgemeester en hij zei dan: je moet eigenlijk ook even met de voormalige wethouder bellen. Zo werd het aantal mensen dat ik voor het boek sprak steeds groter. Uiteindelijk heb ik meer dan 35 uur mensen geïnterviewd.”
Meerdere perspectieven
Het hoofdstuk dat het moeilijkst was om te schrijven was hoofdstuk 4, bekent Henk. “Dat hoofdstuk gaat over de jaren waarin we te maken hebben met de financiële crisis. Er waren plannen voor Odysseus, een grote wildwaterbaan in de Troy Area, tegenwoordig het themagebied Ithaka. Uiteindelijk worden dat om budgetreden de schipschommel Scorpios en de kinderattractie Paarden van Ithaka. In 2011 wordt de directie uitgebreid met Pieter Cornelis als directeur Strategie en ontwikkeling. Dan ontstaat er wat nieuws: er wordt minder gewerkt op buikgevoelens en meer op strategie. We krijgen een eigen ontwerper, Peter van Holsteijn. Er komen in die periode meerdere perspectieven samen om Toverland verder te laten groeien. Er gebeurde in de periode 2011 tot 2014 heel veel, en ieder bezag dat op zijn eigen manier. Om dat te omvatten in een hoofdstuk was best een uitdaging.”
Lees verder onder de foto
Kozijnen schilderen
Het relaas rond de opening van de Magische Vallei in 2013 tovert een glimlach op het gezicht van Henk Janssen. “Ja, dat was een mooi gebeurtenis om te beschrijven. Openingen bij Toverland zijn altijd hectisch; iedereen beaamt dat. Je bent nooit helemaal klaar en dat was bij de Magische Vallei ook het geval. Het was regenachtig die dag en daarom werd de officiële opening naar binnen verplaatst. En terwijl de gasten er luisterden naar de speeches waren medewerkers in de Vallei nog volop bezig met het schoonspuiten van de paden en het oprollen van de slangen. Toen Jean aan zijn openingswoord begon dachten de schilders: ‘Ach kom, dan kunnen wij nog wel twee kozijnen schilderen’. Dit is zo Toverland. Iedereen wil dat het goed gaat en doet daar zijn of haar uiterste best voor.”
Gedrevenheid en liefde
“Er zit ruim dertig jaar aan historie in het boek”, rekent Henk voor. “Van halverwege de jaren negentig toen Jean in recreatiegebied Steinerbos was en daar alle bezoekers zag wegvluchten toen er een enorme regenbui losbarstte tot een sneak peek van de plannen voor de toekomst. Het jubileumboek was een flinke klus die we in een korte tijd moesten klaren. Ik heb weliswaar de teksten geschreven, maar het boek is echt teamwork. Ik weet nog dat ik in november vanuit Australië het eerste Word-documentje aanleverde en dat ik dat hoofdstuk vervolgens schitterend opgemaakt door vormgeefster Margo Linders terugkreeg. Dat vond ik een waanzinnig moment! De credits voor Nooit uitgetoverd gaan naar het hele Toverland-team; in dit boek zit zoveel werk, gedrevenheid en liefde. Dat mag gezegd en gezien worden!” ■
Het boek ‘Nooit uitgetoverd’ is te koop in Toverland en te bestellen via de webshop van het park
28 juni 2026 © Tekst en foto’s: Adri van Esch
